تفسیر آیه 41 و 42 سوره احزاب
آیه 41 و 42 سوره احزاب
آیه 41- رحمت و درود خدا و فرشتگان راهگشاى مؤمنان: از
آنجا که در آیات گذشته سخن از وظائف سنگین پیامبر اسلام صلّى اللّه علیه و آله در
مقام تبلیغ رسالت بود، در اینجا براى فراهم آوردن زمینه این تبلیغ و گسترش دامنه
آن در تمام محیط بخشى از وظائف مؤمنان را بیان مىکند، روى سخن را به همه آنها
کرده چنین مىگوید: «اى کسانى که ایمان آوردهاید! خدا را فراوان یاد کنید» (یا
أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثِیراً).
)آیه 42)- «و صبح شام او را تسبیح و تنزیه نمایید» (وَ سَبِّحُوهُ
بُکْرَةً وَ أَصِیلًا).
آرى! چون عوامل غفلت در زندگى مادى بسیار
فراوان و تیرهاى وسوسه شیاطین از هر سو به طرف انسان پرتاب مىگردد براى مبارزه با
آن راهى جز «ذکر کثیر» در همه حال نیست.
«ذکر کثیر» به معنى واقعى کلمه یعنى «توجه با تمام وجود به
خداوند» نه تنها با زبان و لقلقه لسان.
امام صادق علیه السّلام فرمود: «هر کس بسیار یاد خدا کند خداوند او را در
سایه لطف خود در بهشت برین جاى خواهد داد».
آیه 14 سوره طه
آیه 14- و به دنبال آن نخستین جمله وحى را موسى به این صورت دریافت کرد
«من اللّه هستم، معبودى جز من نیست» (إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا
أَنَا
«اکنون (که چنین است) تنها مرا عبادت کن» (فَاعْبُدْنِی).
عبادتى خالص از هر گونه شرک.
«و نماز را بر پاى دار، تا همیشه به یاد من باشى» (وَ أَقِمِ
الصَّلاةَ لِذِکْرِی
در این آیه پس از بیان مهمترین اصل دعوت انبیاء که مسأله توحید است موضوع
عبادت خداوند یگانه به عنوان یک ثمره براى درخت ایمان و توحید بیان شده، و به
دنبال آن دستور به نماز، یعنى بزرگترین عبادت و مهمترین پیوند خلق با خالق و
مؤثرترین راه براى فراموش نکردن ذات پاک او داده شده.
آیه 1 سوره سبا
(آیه 1)- او مالک همه چیز و عالم به همه چیز است: پنج سوره از
سورههاى قرآن مجید با حمد پروردگار شروع مىشود که در سه سوره، حمد و ستایش
خداوند به خاطر آفرینش آسمان و زمین و موجودات دیگر است (سوره سبأ، فاطر، و انعام
و در یک سوره (سوره کهف) این حمد و ستایش به خاطر نزول قرآن بر قلب پاک
پیامبر صلّى اللّه علیه و اله مىباشد.
در حالى که در سوره حمد تعبیر جامعى شده که همه این امور را در بر
مىگیرد «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ».
به هر حال سخن در آغاز سوره «سبأ» از حمد و سپاس خداست به خاطر مالکیت و
حاکمیت او در دنیا و آخرت.
مىفرماید: «حمد مخصوص خداوندى
است که تمام آنچه در آسمانها و زمین است از آن اوست» (الْحَمْدُ
لِلَّهِ الَّذِی لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ
«و نیز حمد و سپاس براى او در سراى آخرت است» (وَ لَهُ
الْحَمْدُ فِی الْآخِرَةِ.
چرا که هر نعمتى، و هر فایده و برکتى، و هر خلقت موزون و شگرف و عجیبى،
همه تعلق به ذات پاک او دارد.
بنابر این هر کس در این عالم مدح و ستایشى از چیزى کند این حمد و ستایش
سر انجام به ذات پاک او بر مىگردد، و به گفته شاعر:
به جهان خرّم از آنم که جهان خرّم از اوست عاشقم بر همه
عالم، که همه عالم از اوست و در پایان آیه مىافزاید: «و او حکیم و خبیر است» (وَ
هُوَ الْحَکِیمُ الْخَبِیرُ
بر اساس حکمت بالغه اوست که این نظام عجیب بر جهان حکومت مىکند، و بر
اساس علم و آگاهى اوست که هر چیز به جاى خود قرار گرفته، و هر موجودى آنچه را که نیاز
دارد در اختیار دارد.
این حمد نه تنها از زبان انسانها و فرشتگان است که از تمام ذرات جهان
هستى نیز زمزمه حمد و تسبیح او به گوش هوش مىرسد، هیچ موجودى نیست جز این که حمد
و تسبیح او مىگوید.
آیه44 سوره اسراء
(آيه 44)- سپس براى اثبات عظمت مقام پروردگار و اين كه از خيال و قياس و گمان و وهم مشركان است، به بيان تسبيح موجودات جهان در برابر ذات مقدسش پرداخته، مىگويد: «آسمانهاى هفتگانه و زمين و كسانى كه در آنها هستند همگى تسبيح خدا مىگويند» (تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ).
نه تنها آسمانها و زمين، بلكه «هيچ موجودى نيست مگر اين كه تسبيح و حمد خدا مىگويد ولى شما تسبيح آنها را درك نمىكنيد» (وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ).
عالم شگرف هستى با آن نظام عجيبش با آن همه رازها و اسرار، با آن عظمت خيره كنندهاش و با آن ريزه كاريهاى حيرت زا همگى «تسبيح و حمد» خدا مىگويند.
با اين حال «او بردبار و آمرزنده است» (إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً). و شما را به خاطر شرك و كفرتان فورا مؤاخذه نمىكند، بلكه به مقدار كافى مهلت مىدهد و درهاى توبه را به روى شما باز مىگذارد تا اتمام حجت شود.
36 سوره زخرف
ـاز آنـجـا كـه در آيـات پيشين سخن از دنياپرستانى بود كه همه چيز را برمعيارهاى مادى ارزيابى مى كنند, در اينجا از يكى از آثار مرگبار دلبستگى به دنيا كه بيگانگى از خداست سخن مى گويد, مى فرمايد: ((و هركس از ياد خدا روى گردان شود شيطانى را به سراغ او مى فرستيم , پس همواره قرين اوست ))! (ومن يعش عن ذكر الرحمن نقيض له شيطانا فهو له قرين ).
آرى ! غـفـلت از ذكر خدا و غرق شدن در لذات دنيا, و دلباختگى به زرق وبرق آن , موجب مى شود كـه شـيـطـانـى بـر انـسان مسلط گردد و همواره قرين او باشد, ورشته اى در گردنش افكنده , ((مى برد هرجا كه خاطرخواه اوست ))!.
آيه 172سوره بقره
از آنجا كه قرآن در مورد انحرافات ريشه دار از روش تأكيد و
تكرار در لباسهاى مختلف استفاده مى كند، در اين آيه و آيه
بعد بار ديگر به مسأله تحريم بى دليل پاره اى از غذاهاى حلال و
سالم در عصر جاهليت، به وسيله مشركان، بازمى گردد. در اينجا روى سخن
را به مؤمنان مى كند مى فرمايد: «اى كسانى كه
ايمان آورده ايد، از نعمتهاى پاكيزه اى كه به شما روزى داده ايم، بخوريد» (يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ).
«و شكر خدا را به جا آوريد; اگر او را پرستش مى كنيد» (وَاشْكُرُوا
لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ).
اين نعمتهاى پاك و حلال كه ممنوعيتى ندارد و موافق طبع و فطرت سالم انسانى است،
براى شما آفريده شده است چرا از آن استفاده نكنيد؟
آيه 55 سوره اعراف
آيه قبل با ذكر دلايل روشن اين حقيقت را اثبات كرد كه شايسته عبوديت و بندگى تنها خداست و به دنبال آن در اينجا دستور مى دهد كه «دعا و نيايش» كه جان و روح عبادت است بايد در برابر خدا انجام گيرد، نخست مى گويد: «پروردگار خود را از روى تضرّع ودر پنهانى بخوانيد» (اُدْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً).
اين كه در آيه فوق دستور داده
شده كه خدا را در «خفيّه» و پنهانى بخوانيد براى اين است كه از «ريا» دورتر، و به
اخلاص نزديكتر، و توأم با تمركز فكر و حضور قلب باشد.
و در پايان آيه مى فرمايد: «او
(خداوند) تجاوزكاران را دوست نمى دارد» (اِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدينَ).
و اين جمله معنى وسيعى دارد كه
هرگونه تجاوز را، اعم از فرياد كشيدن به هنگام دعا، و يا تظاهر و رياكارى، و يا
توجه به غير خدا را به هنگام دعا، شامل مى شود
